Турк дизиларнинг қизиқарли ва эсда қолган қахрамон образлари оддий костюмдан чиқиб кетди — улар дунё бўйлаб фанларнинг қизиқишига сабаб бўлади ва кўпинча лойихаларнинг визит карточкасига айланади. Хар бир аутфитнинг орқасида экранда кўринмайдиган, бирок табиий равишда персонажнинг табиатини тўқима, ранг ва шакллар тилига ўтказишга қодир бўлган касбдошларнинг мехнати ётади. Улар шарқ анъаналари ва глобал моданинг олий даражалари ўртасида мувозанатни сақлашга қодир.
Визуал код сценарий ва актерлик ўйиндан кам ахамиятга эга бўлмаган индустрияда ўз услубини яратган, ўз услубини ўзгартирмасдан қайтадан қайтадан яратиб берувчи устозларнинг плеядаси шаклланди. Уларнинг номлари кенг оммага маълум бўлмаса-да, айнан улар Бихтер, Сейран, Эда ёки Бахарнинг экранда қандай кийинишини белгилаб беради.
Янги эстетика пионерлари
Турк дизиларнинг замонавий костюмистикасининг асосий фигураларидан бири Башак Дизер — у Истамбул Мимар Синан номидаги университетнинг модa факультетини битирган. У актерларнинг костюмларини яратишдан ташқари парадигмани ўзгартирди: «Муқаддас қилмиш» номли машхур сериалда турк брендларидан ташқари Ralph Lauren ва Burberry каби дунёга маълум брендлар экранга чиқишига эришди. Бихтер ва Бехлюл образи турк мелодрамасининг «олтин даври» эталонига айланди.
Дизернинг портфолиосга «Кузей Гүнай», «Грязные деньги, лживая любовь», «Прилив» ва ёзги хит «Менинг эшигимга тап» киради, бунда камбағал талаба Эда Йылдыз (Ханде Эрчел)нинг гардероби дунё бўйлаб фанларнинг қизиқишига сабаб бўлди — фанлар хали хам унинг хар бир кийимига оид маълумотларни тўплайди. Кыванч Татлытугнинг хотини, у билан тусовгада танишган, лойихалар орасида ўз касбини ташламади: ўз интернет-дўконини олиб, трендлардан қолмаслик учун стажировкалардан ўтади. Уртоқдаги охирги иши — Серенай Сарыкая иштирокидаги «Оила» сериали.
Унга янги эстетиканинг шаклланишида Дениз Маршан хам иштирок этган. Унинг қўли «Муқаддас қилмиш», «Кузей Гүнай», «Прилив», «Грязные деньги» каби сериалларда, шунингдек «Қора мухаббат», «Ҳасад» ва Туркияда нотипик триллер «Шахс»да кўринади. Маршаннинг фикрича, визуал стиль музика, интерьерлар ва актерлик ўйин билан тенг ахамиятга эга: «Қахрамоннинг табиатини сценарийдагича аниқ ва исботли тарзда акс ettirish учун стилистга мухтожмиз. Стиль ва сценарий бирлашганда, ажойиб натижа хосил бўлади», деди у ўз кредосини.
Янги авлод: тўқимадаги ижтимоий код
Сўнгги хит сериалларда стилистлар гардеробни сторителлинг воситаси сифатида кўпроқ қўллаб, синф ва маданий фарқларни кўрсата бошлади. Масалан, Эджем Кыран «Қишлокчи»да икки дунёнинг қарама-қаршилигини кийим орқали кўрсатишга харакат қилди. Ферит (Мерт Рамазан Демир) эса «эски пул» эстетикасига содиқ қолди — қимматбахо дунёвий брендлар, қатъий палитра. Сейран (Афра Сарачоглу)га эса турк брендларидан ташкил топган, маданий код ва тарихга эга бўлган «халқаро» гардероб такдим этилди.
Ижтимоий kelib chiqishiga қараб қахрамонларни визуал равишда ажратиш вазифасини Айшегүл Йылмаз «Клюква шербети» (Gold Film) лойихасида бажаришга харакат қилди. Прогрессив оиладан чиққан Доа ярим шаффоф блузкалар, мини юбкалар ва замонавий тенденциялардаги кийимларни кийди. Унинг қўшини Фатих консерватив муҳитда ўсганлиги сабабли классик костюмлар ва асосий ранглардаги кийимларни кийди — бу ўз индивидуаллигини йўқотадиган «статус» униформасига айланди.
Умумий қўлланишлик ва қахрамон психологияси
Йедитепе дизайн факультетини битирган Асли Парлак хар қандай жанрда ишлай олишини исботлади. Унинг қўли Джан Яман иштирокидаги «Эртачиққан» ва «Тўлиқ ой» каби легк ромкомларда, шунингдек Демет Оздемир иштирокидаги «Менинг исмим Фараҳ» драмасида кўринади. Парлакнинг принципи: қахрамон психологиясига таяниш, аммо реал хаётда қайта яратиш мумкин бўлган даражадан чиқмаслик.
Айшегүл Четин эса экстремал вазифаларни бажаришга қодирлигини кўрсатди. «Қизил бутонлар» тарихий лойихаси ва «Баҳор» тиббий драматик сериали (Кореялик «Доктор Ча» ремейки) учун у ўз қарама-қаршилигини яратди. «Баҳор»да бош қахрамонга янақли ранглар, кўп қатламлилик ва ностандарт комбинациялар такдим этилди — бунинг орқасидаги маънодаги чиройлилик, аёллик ва яширинча болаларча хиссиётларни кўрсатиш мақсади куйилган. Унинг eri Тимур «броня» сифатидаги қатъий костюмларда, хатто уйда бўлса ҳам ортиқча деталларга йўл қўймасдан кийинди — бу босиб қолган хис-туйғуларнинг визуал метафораси эди.
Ушбу олти устознинг иши кўрсатадики, замонавий турк телевидениесида костюмистика оддий кийимларни танлашдан чиқиб кетди. Бундай холда у дунёнинг хар қандай тилидаги томошabin томонидан тушуниладиган тўлиқ наратив воситасига айланди — Истамбулдан Буюнос-Айрескача.
